Άγις Μ. Παπαδόπουλος
Αν. Καθηγητής
Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών
Πολυτεχνική Σχολή ΑΠΘ
Αυτό το ηλεκτρονικό μήνυμα προστατεύεται από spam bots, θα πρέπει να έχετε ενεργοποιημένη τη Javascript για να το δείτε

Τι περιµένουµε
από τη Διάσκεψη της Κοπεγχάγης

Τι περιµένουµε από την Κοπεγχάγη; Συνή­θως όσο πιο µεγάλες είναι οι προσδοκίες που εναποτίθενται σε µία διάσκεψη, ειδι­κά όταν µετέχουν τόσο πολλές χώρες και υπε­ρεθνικοί φορείς, τόσο πιο συγκρατηµένος πρέ­πει να είναι κάποιος ως προς τα αποτελέσµατα που θα προκύψουν.
Στην Κοπεγχάγη συναντώνται τρεις κοσµοθε­ωρίες, στοχεύσεις και πρακτικές. Κατ’ αρχάς, είναι οι Ηνωµένες Πολιτείες, που σιγά – σιγά αρχίζουν να κινούνται στην κατεύθυνση µίας περιβαλλοντικά συνειδητοποιηµένης πολιτικής, αλλά πολύ σιγά και µε υπόκωφες αλλά ισχυρές αντιδράσεις στο εσωτερικό τους, εκφραζόµενες κυρίως από τη Γερουσία. Καθώς τώρα αρχίζει η συζήτηση του νέου νοµοθετικού πλαισίου, είναι τελείως απίθανο να έχει ψηφιστεί έως τη Διάσκεψη της Κοπεγχάγης, οπότε είναι εύλο­γο το ότι ο Πρόεδρος Οµπάµα, τελικά, µάλλον δεν θα µεταβεί στη µακρινή Δανία. Κι αποµένει να φανεί πώς και, κυρίως, πόσο γρήγορα θα αρχίσει να µεταφράζεται σε συγκεκριµένες δε­σµεύσεις και σε συγκεκριµένα µέτρα η «πρά­σινη πολιτική» την οποία επαγγέλλεται ο νέος Πρόεδρος.
Στη συνέχεια, είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση, µε τη σχεδόν βολονταριστική προσέγγιση του «δώστε κάτι παραπάνω εσείς, κι εµείς από 20 θα αυξή­σουµε στο 30% τη µείωση που θα πετύχουµε». Κανείς δεν αµφιβάλλει για την περιβαλλοντική ευαισθησία των Ευρωπαίων πολιτών (των πε­ρισσότερων τουλάχιστον), αλλά δεν είµαι βέ­βαιος ότι όλοι έχουν αντιληφθεί τι συνεπάγεται η δέσµευση µείωσης των εκποµπών κατά 30%. Παρόλα αυτά, αν υπάρχει ένας παίκτης στον οποίο ο όρος «πράσινη ανάπτυξη» να µην απο­τελεί αφηρηµένη έννοια, αλλά επιτυχώς εφαρ­µοζόµενη οικονοµική και περιβαλλοντική πο­λιτική, τότε αυτός είναι η Ε.Ε. Εποµένως, εκεί εντοπίζονται οι µικρότερες δυσκολίες.
Έτσι φτάνουµε στον τρίτο πόλο, στην Κίνα και στην Ινδία, οι οποίες πριν από λίγες εβδοµά­δες συµφώνησαν να έχουν µία κοινή γραµµή, η οποία προφανώς θα είναι στην κατεύθυνση των ελάχιστων δυνατών δεσµεύσεων.
Βέβαια, υπάρχει κι ένας τέταρτος πόλος, τον οποίο συνήθως παραβλέπουµε, και περιλαµ­βάνει τις µεγάλες χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αµερικής: την Ινδονησία, το Πακιστάν, το Μπαγκλαντές, την Αίγυπτο, τη Νι­γηρία, το Κογκό, το Μεξικό, τη Βραζιλία και την Αργεντινή. Χώρες µε τεράστιους πληθυσµούς, µε µεγάλες οικονοµίες, µε σηµαντικά προβλή­µατα, αλλά και µε σηµαντικές προοπτικές.
Εάν, λοιπόν, κάποιος δει µακροσκοπικά το δρόµο προς µία επιτυχή συµφωνία, θα είχε τρία ορόσηµα: (α) την απόφαση των ΗΠΑ να µειώσουν ουσιαστικά τις εκποµπές θερµοκη­πιακών αερίων, (β) την απόφαση της Κίνας και της Ινδίας να συγκρατήσουν τις εκποµπές τους και (γ) την απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των ΗΠΑ να στηρίξουν τις αναπτυσσόµε­νες χώρες του τέταρτου πόλου, ώστε εκεί να επιτευχθούν οι µεγάλες µειώσεις που είναι τόσο απαραίτητες. Κι εδώ υπάρχει µία σηµα­ντική διάσταση η οποία εύκολα περνά απα­ρατήρητη: Εάν δεν υπάρξουν συγκεκριµένες δεσµεύσεις για µεταφορά τεχνογνωσίας και τεχνολογίας, που προφανώς µεταφράζεται σε συγκεκριµένο οικονοµικό κόστος, κάθε προ­σπάθεια δέσµευσης των αναπτυσσόµενων χωρών στην επίτευξη φιλόδοξων στόχων θα παραµείνει «κενό γράµµα». Κι η αλήθεια είναι πως για λόγους εσωτερικής πολιτικής είναι δύσκολο να πείσει κάποιος, υπό τις παρούσες οικονοµικές συγκυρίες, τις κυβερνήσεις των ευρωπαϊκών κρατών να αναλάβουν οικονο­µικά βάρη για λογαριασµό των αναπτυσσόµε­νων κρατών. Αν, βέβαια, µας ενδιαφέρει επί της ουσίας ο όρος «πράσινη ανάπτυξη», αλλά και ο όρος «ισόρροπη ανάπτυξη των χωρών», ώστε να µειώσουµε µία σειρά από προβλήµα­τα, όπως αυτό της οικονοµικής µετανάστευσης, τότε η διαµόρφωση διακρατικών και διεθνών συµφωνιών ενεργειακής και περιβαλλοντικής στήριξης των αναπτυσσόµενων χωρών απο­τελεί µονόδροµο.
Επανερχόµενοι στην Κοπεγχάγη, υπάρχει µία ακόµη τεχνική διάσταση που µε προβληµατίζει: Η διάσκεψη είναι προγραµµατισµένη να διαρ­κέσει 11 µέρες, διάρκεια πολύ µεγάλη. Κι αν αυτό φαίνεται θετικό, καθώς παρέχει το χρόνο για συζητήσεις και ζυµώσεις, στην πραγµατικό­τητα επιτρέπει υπερβολικά µεγάλες «παρενθέ­σεις». Όλες οι διεθνείς διασκέψεις που οδήγη­σαν σε σηµαντικά αποτελέσµατα κράτησαν λίγα εικοσιτετράωρα, ώστε µην υπάρχει περιθώριο για ατέλειωτες διαβουλεύσεις και υπαναχωρή­σεις.
Μετά από όλα αυτά, πιστεύω ότι δεν πρέπει να περιµένουµε εντυπωσιακά αποτελέσµατα. Αλλά, από την άλλη, αυτό δεν σηµαίνει ότι είναι προδιαγεγραµµένη και η αποτυχία. Μία «αξι­οπρεπής» συµφωνία θα σηµατοδοτήσει το ότι η Κοπεγχάγη δεν είναι το τέλος της διαδροµής, αλλά µία συνέχεια στο δρόµο που ξεκίνησε από το Κιότο. Μια «αξιοπρεπής» συµφωνία θα αποτελέσει ένα θετικό αποτέλεσµα που θα επι­τρέψει τη συνέχιση των προσπαθειών. Βέβαια, δεν είναι ο στόχος που ως επιστήµονας θα επιθυµούσα, αλλά είναι, στο πλαίσιο µίας ρε­αλιστικής πολιτικής του εφικτού, ό,τι καλύτερο µπορεί να επιτευχθεί, ειδικά τώρα που βρισκό­µαστε κατά τα φαινόµενα στην αρχή του τέλους της σηµαντικότερης οικονοµικής κρίσης που βιώσαµε την τελευταία πεντηκονταετία και που βιώνουµε τη σηµαντικότερη οικονοµική ανα­κατάταξη µετά τον πρώτο παγκόσµιο πόλεµο, τη διαµόρφωση της οικονοµικής πρωτοκαθε­δρίας της Ασίας –σε επίπεδο τουλάχιστον πο­σοτικών δεικτών.
Και είναι καλό να θυµόµαστε ότι και το Πρω­τόκολλο του Κιότο, το οποίο σήµερα όλοι επι­καλούµαστε, είχε θεωρηθεί προϊόν ενός µάλ­λον µετρίως επιτυχηµένου συµβιβασµού. Ο δρόµος µετά την Κοπεγχάγη θα ’ναι µακρύς και, πιθανότατα, πιο ενδιαφέρων από αυτόν τον οποίο ήδη διανύσαµε.

---