Νίκος Λιάπης
Διευθυντής Εκµετάλλευσης στην ΕΛΙΝΟΙΛ Α.Ε.

Τι περιµένουµε
από τη Διάσκεψη της Κοπεγχάγης

Βρισκόµαστε πια λίγες µόνο ηµέρες πριν από την έναρξη της Συνδιάσκεψης της Κοπεγχάγης για την κλιµατική αλλαγή. Μια νέα διεθνής συµφωνία για τον περιορισµό των εκποµπών διοξειδίου του άνθρακα και για τη συγκράτηση της αύξησης της θερµοκρασίας του πλανήτη στους 2 βαθµούς Κελσίου το πολύ, έως το 2050, είναι πιο αναγκαία αλλά και πιο δύσκολα επιτεύξιµη από ποτέ.
Τα περιθώρια για την καταπολέµηση των κλι­µατικών αλλαγών στενεύουν δραµατικά, όσο οι κυβερνήσεις χρονοτριβούν χωρίς να ανα­λαµβάνουν ουσιαστική δράση. Γνωρίζουµε ότι µία αύξηση της µέσης πλανητικής θερµοκρα­σίας κατά 1,5oC θα επιφέρει ανεπανόρθωτες επιπτώσεις, ενώ ενδεχόµενη αύξηση κατά 2oC θα οδηγήσει σε καταστροφικές αλλαγές τον πλανήτη. Χρειαζόµαστε ένα παγκόσµιο σχέδιο που θα οδηγήσει το συντοµότερο δυνατό στη συγκράτηση της αύξησης της θερµοκρασίας ή ακόµα και σε µείωσή της από τα σηµερινά επί­πεδα. Πολλά περίπλοκα ζητήµατα βρίσκονται στο τραπέζι των διαπραγµατεύσεων, και στον ορίζοντα δεν διακρίνεται καµία συµφωνία. Οι φτωχές χώρες, που απειλούνται περισσότερο από την αλλαγή του κλίµατος, διεκδικούν γεν­ναιόδωρες οικονοµικές αποζηµιώσεις από τις πλούσιες χώρες που ευθύνονται για την παγκό­σµια υπερθέρµανση. Οι αναπτυγµένες χώρες αδυνατούν να συµφωνήσουν σε κοινούς στό­χους µείωσης της ατµοσφαιρικής ρύπανσης. Επιπλέον, οι πλούσιες χώρες δεν γνωρίζουν πού θα βρουν τα δισεκατοµµύρια δολάρια που απαιτούνται κάθε χρόνο, για να βοηθήσουν όχι µόνο τα φτωχότερα κράτη να ξεπεράσουν τις καταστροφικές συνέπειες της κλιµατικής αλλα­γής, αλλά και τις µεγάλες αναδυόµενες οικονο­µίες της Κίνας, της Ινδίας και της Βραζιλίας, οι οποίες πρέπει να υιοθετήσουν άµεσα ακριβές τεχνολογίες για να συγκρατήσουν τη ραγδαία αύξηση των εκποµπών τους σε άνθρακα.
Το Δεκέµβρη, στην Κοπεγχάγη, θα διεξαχθούν οι πιο κρίσιµες διαπραγµατεύσεις για το κλίµα. Αν οι διαπραγµατεύσεις αυτές ευοδωθούν και ολοκληρωθούν, οι κυβερνήσεις θα καταλή­ξουν σε συµφωνία για την καταπολέµηση των κλιµατικών αλλαγών. Παρ’ όλες τις δυσµενείς προβλέψεις, τις αντίξοες συνθήκες και τα αντι­κρουόµενα συµφέροντα, η Διάσκεψη της Κο­πεγχάγης και η ενδεχόµενη συµφωνία που θα προκύψει από αυτή θα είναι η καλύτερη -και ίσως η τελευταία- ευκαιρία που έχουµε, για να αντιστρέψουµε τις σηµερινές αυξητικές τάσεις των εκποµπών αερίων του θερµοκηπίου. Οι ηγέτες των κρατών σε ολόκληρο τον πλανήτη θα πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους και να συνεργαστούν, για να προστατέψουν τον πλανήτη και το περιβάλλον. Για να συµβεί αυτό, οι παγκόσµιες εκποµπές αερίων του θερµοκη­πίου θα πρέπει να κορυφωθούν έως το 2015, να αρχίσουν στη συνέχεια να µειώνονται δρα­µατικά και να φτάσουν στο µηδέν µέχρι τα µέσα του αιώνα.
Για να επιτύχουµε, λοιπόν, µια αποτελεσµατική συµφωνία στην Κοπεγχάγη, δεν αρκούν οι κα­λές προθέσεις. Είναι ανάγκη οι Ηνωµένες Πο­λιτείες να δεχθούν δεσµευτικά όρια εκποµπών, δηλαδή να µειώσουν σηµαντικά τις εκποµπές τους, και ταυτόχρονα να προσφέρουν χρήµατα στις αναπτυσσόµενες χώρες, προκειµένου και αυτές να συγκρατήσουν τις δικές τους εκπο­µπές. Αν ο µεγαλύτερος παραγωγός ρύπων του κόσµου δεν προχωρήσει σ’ αυτά τα δύο βήµατα, τότε είναι βέβαιο ότι στην Κοπεγχάγη η Κίνα και η Ινδία (µαζί τους και οι υπόλοιπες µεγάλες αναπτυσσόµενες χώρες, όπως η Ρω­σία, η Βραζιλία, η Ινδονησία, η Νότιος Αφρική) δεν θα δεχθούν και αυτές όρια εκποµπών και, πολύ περισσότερο, δεν θα δεχθούν να χρηµα­τοδοτήσουν τα αναγκαία µέτρα.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, µε την Οδηγία 28/2009, έχει ήδη δεσµευθεί ότι θα µειώσει τις εκπο­µπές της κατά 20% µέχρι το 2020, ενώ πρό­σφατα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέθεσε πρό­ταση για χρηµατοδότηση των αναπτυσσόµενων χωρών µε ποσό έως 15 δισ. ευρώ ετησίως, το 2020. Σύµφωνα µε σχέδιο που υποβλήθηκε από την Επιτροπή στους Ευρωπαίους ηγέτες, η Ευρωπαϊκή Ένωση, εν όψει της Διάσκεψης της Κοπεγχάγης, επιδιώκει να ορίσει στα 100 δισεκατοµµύρια ευρώ ετησίως, σε παγκόσµιο επίπεδο, µέχρι το 2020, τη βοήθεια προς τις φτωχές χώρες, για την αντιµετώπιση της κλι­µατικής αλλαγής. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δηλώ­νει έτοιµη να αναλάβει το µερίδιό της, στο πλαί­σιο της διεθνούς προσπάθειας. Το θέµα, όµως, του προσδιορισµού του ποσού παραµένει ση­µείο διαφωνίας µεταξύ των χωρών - µελών. Παράλληλα, µια χωριστή διακήρυξη εσωτερι­κής χρήσης διευκρινίζει ότι «η συµβολή των χωρών - µελών πρέπει να λαµβάνει υπόψιν την ικανότητα των λιγότερο εύπορων χωρών, µέσω ενός εσωτερικού µηχανισµού προσαρ­µογής». Η διακήρυξη έχει ως στόχο να διασφα­λίσει τις χώρες -των οποίων ηγείται η Πολωνία- οι οποίες αρνούνται τη θέσπιση του κριτηρίου του επιπέδου ρύπανσης για τον υπολογισµό της συµβολής κάθε χώρας, αφού η εφαρµογή του κριτηρίου αυτού θα τις επιβάρυνε.
Είναι σαφές ότι η χρηµατοδότηση που προσφέ­ρει η Ένωση δεν είναι επαρκής. Ωστόσο, οι ΗΠΑ προς το παρόν φέρονται να προσφέρουν σηµα­ντικά λιγότερα. Αµερικανοί αξιωµατούχοι από το Υπουργείο Εξωτερικών και από το Υπουρ­γείο Ενέργειας στην Ουάσιγκτον, δηλώνουν αισιόδοξοι ότι αυτήν τη φορά (σε αντίθεση µε το Κιότο) οι ΗΠΑ θα αναλάβουν την πρωτοβουλία στην καταπολέµηση της κλιµατικής αλλαγής. Το ύψος, όµως, της διατιθέµενης χρηµατοδότησης, αλλά και το βάθος της δέσµευσης των Ηνωµέ­νων Πολιτειών στην προσπάθεια για αναστρο­φή των δυσµενών συνεπειών της κλιµατικής αλλαγής, βρίσκεται στα χέρια της Γερουσίας και της Βουλής των Αντιπροσώπων.
Τα κρίσιµα σηµεία για την επίτευξη µιας βιώ­σιµης συµφωνίας στην Κοπεγχάγη, θα είναι η συµφωνία για νοµικά δεσµευτικούς στόχους για µείωση των εκποµπών αερίων του θερµο­κηπίου από τα αναπτυγµένα κράτη, κατά του­λάχιστον 40% έως το 2020, σε σύγκριση µε τα επίπεδα του 1990, για δράσεις για το µετριασµό των κλιµατικών αλλαγών στις αναπτυσσόµενες χώρες, µε γνώµονα τη συµβολή των αναπτυσ­σόµενων κρατών στον αγώνα κατά των κλιµα­τικών αλλαγών, µειώνοντας τις εκποµπές κατά 15 – 30% έως το 2020, σε σύγκριση µε τα σε­νάρια αναφοράς για το ίδιο έτος, και, τέλος, για ανάπτυξη ενός χρηµατοδοτικού µηχανισµού για τον τερµατισµό της µεικτής αποδάσωσης και των σχετικών εκποµπών αερίων του θερ­µοκηπίου σε όλες τις αναπτυσσόµενες χώρες έως το 2020, µε σκοπό την επίτευξη µηδενι­κής αποδάσωσης σε περιοχές προτεραιότητας, όπως στον Αµαζόνιο, στη Λεκάνη του Κονγκό και στα Παραδείσια Δάση.
Κλειδί για την επίτευξη των στόχων θα είναι η χρηµατοδότηση της έρευνας και η ανάπτυξη των καθαρών και ανανεώσιµων ενεργειακών τεχνολογιών. Αυτή η ανάπτυξη θα οδηγήσει σε µια ενεργειακή επανάσταση και θα επιταχύνει την εδραίωση των καθαρών και ανανεώσιµων τεχνολογιών στις αναπτυσσόµενες χώρες. Η πραγµατική επιτυχία µιας επικείµενης συµφω­νίας θα είναι η θέσπιση -αλλά και η χρηµατο­δότηση- κινήτρων, ώστε και τα αναπτυσσόµενα κράτη να εφαρµόσουν πολιτικές για το µετρια­σµό των κλιµατικών αλλαγών, κατά τα πρότυ­πα πολλών αναπτυγµένων κρατών, τα οποία, χάρη σε αυτό το σύστηµα, έχουν αναπτύξει ση­µαντικά τις ανανεώσιµες πηγές ενέργειας.

---