|
Στη ρωσική παράδοση, το πέρασμα ενός σμήνους γερανών συνδέεται με τις ψυχές των ανθρώπων που έφυγαν από τη ζωή. Στην ενεργειακή διπλωματία, το πέρασμα των αγωγών σημαίνει εντάσεις, πιέσεις, νέους συσχετισμούς και συνασπισμούς, με τελικό στόχο τον έλεγχο των περιοχών απ’ όπου θα μεταφέρονται οι πρώτες ύλες.Ο «ακήρυκτος πόλεμος» των αγωγών συνεχίζεται, με διαφορετικούς ρόλους για τον κάθε πρωταγωνιστή, αλλά και με πολλές και ενδιαφέρουσες διαφοροποιήσεις σε κάθε διαφορετική χρονική συγκυρία. Το γεγονός είναι ένα: Ο καιρός πλησιάζει για τις τελικές και οριστικές αποφάσεις, με αποτέλεσμα όλο και περισσότερα στοιχεία να συνθέτουν τη «μαγική εικόνα» των νέων ενεργειακών συμμαχιών. Αυτές ακριβώς τις νέες πτυχές των εξελίξεων επιδιώκει να αποκρυπτογραφήσει το E.P., με στόχο την πληρέστερη και εγκυρότερη ενημέρωση σε θέματα που αφορούν άμεσα και στη δική μας χώρα, στη δική μας γειτονιά...
SOUTH STREAM - Το... κύμα παίρνει υπόσταση
Στην τελική ευθεία για την έναρξη υλοποίησης του αγωγού φυσικού αερίου South Stream οδηγούν οι εξελίξεις που σημειώθηκαν εντός του Νοεμβρίου. Η βασική εκκρεμότητα επιλύθηκε, οι νέοι σύμμαχοι είναι γε- γονός, και τώρα, πλέον, απομένει να ολοκληρωθούν οι επιμέρους τεχνικοοικονομικές μελέτες, ούτως ώστε να ενοποιηθούν σε μία και να αποτελέσουν το συνολικό σχέδιο για τον αγωγό τον οποίο θέλει να δημιουργήσει η Μόσχα, με στόχο να πάψει να εξαρτάται από τις εκάστοτε διαθέσεις της ουκρανικής ηγεσίας. Το ελληνικό ενδιαφέρον για το συγκεκριμένο έργο έχει να κά- νει με το νότιο κλάδο του αγωγού, ο οποίος, όπως όλα δείχνουν, δεν αποτελεί την πρώτη προτεραιότητα για τη ρωσο-ιταλική κοι- νοπραξία που οραματίστηκε και προωθεί το συνολικό έργο. Οι περισσότερες ποσότητες του καυσίμου θα «τρέχουν» από το βόρειο κλάδο προς τις αγορές της Κεντρικής Ευρώπης, τροφοδο- τώντας και τις χώρες από τις οποίες θα περάσει ο αγωγός. Αντιθέτως, ο νότιος κλάδος σχεδιάζεται, για να παρέχει περισ- σότερο φυσικό αέριο στην ελληνική αγορά –με ποσότητες που είναι... αστείες για τα δεδομένα της Gazprom- ενώ θα συνδεθεί και με το ιταλικό σύστημα, εάν κι εφόσον δεν υπάρξουν άλλες λύσεις (από Βορρά). Και σε αυτήν την περίπτωση, για τους Ρώσους, ο νότιος κλά- δος του South Stream θα λειτουργεί περισσότερο ως εφεδρικός και όχι ως ένα έργο πρώτιστης σημασίας... Παρόλα αυτά, στη Μόσχα επιμένουν ότι το δικό τους σχέδιο είναι και πιο οικονομικό και περισσότερο ασφαλές για την τροφο- δοσία των ευρωπαϊκών αγορών. Με την υπογραφή και του τελευταίου μνημονίου συνεργασίας, εκείνου με τη Σλοβενία, ολοκληρώθηκε ο κύκλος των διμερών συμφωνιών για τη χάραξη του οριστικού «διαδρόμου» μεταφο- ράς ρωσικού φυσικού αερίου προς τους Ευρωπαίους καταναλω- τές. «Ο South Stream μπήκε στην τελική ευθεία» ανέφεραν με πηχυαίους τίτλους οι ρωσικές εφημερίδες, στα μέσα Νοεμβρίου, όταν έγινε γνωστό ότι η ηγεσία της Gazprom έβαλε στο χαρτοφυ- λάκιό της και τις υπογραφές των Σλοβένων αρμοδίων, με αποτέ- λεσμα να έχει πλέον ολοκληρωθεί πλήρως ο αριθμός των χωρών που παρέχουν τα εδάφη τους για το συγκεκριμένο αγωγό. Τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης, ωστόσο, έσπευσαν να προ- δικάσουν και μία άλλη εξέλιξη: «Ο ρωσικός αγωγός νίκησε το Nabucco» έγραφαν σχεδόν με απόλυτη βεβαιότητα. Έτσι, όμως, έχουν τα πράγματα; Διεθνείς παρατηρητές, αλλά και στελέχη του ελληνικού ενερ- γειακού τομέα που γνωρίζουν πολύ καλά τους συσχετισμούς και τις εξελίξεις, επιμένουν: «Τίποτε δεν έχει κριθεί ακόμη. Μάλιστα, ο τελικός χάρτης των μελλοντικών αγωγών μπορεί να διαφέρει σημαντικά, σε σχέση με αυτά που γνωρίζουμε σήμερα». Οι ίδιες πηγές, για πρώτη φορά από τη στιγμή που ξέσπασε ο «πόλεμος των αγωγών», αρχίζουν να παραδέχονται ότι οι αντιπα- ραθέσεις των μεγάλων δυνάμεων και τα αντικρουόμενα συμφέ- ροντα οδηγούν σε πανάκριβες λύσεις, που θα οδηγήσουν στο να προμηθεύεται ο Ευρωπαίος καταναλωτής ακριβότερο καύσιμο. Παράλληλα, για πρώτη φορά άρχισαν να ακούγονται και κά- ποιες (δειλές είναι η αλήθεια) φωνές, που υποστηρίζουν ότι η συναίνεση, ο διάλογος και η εξεύρεση κοινών λύσεων θα μπο- ρούσαν να φέρουν πολύ καλύτερα αποτελέσματα, χωρίς τη «δα- μόκλειο σπάθη» των ανταγωνισμών πάνω από τα κεφάλια όλων αυτών που ασχολούνται με τις συγκεκριμένες αγορές και προς όφελος όλων των πλευρών, και των προμηθευτών και των μετα- φορέων και των καταναλωτών... Στα τέλη Νοεμβρίου, ωστόσο, η ρωσική πλευρά θεωρούσε τον εαυτό της νικητή στον τελευταίο κατά σειρά γύρο των «μαχών» για τους αγωγούς που θα διασχίσουν τη Νοτιοανατολική Ευρώ- πη. Είχε προηγηθεί η δήλωση του Ρώσου Πρωθυπουργού, Βλα- ντιμίρ Πούτιν, σύμφωνα με τον οποίο, με τη συμφωνία που υπέγραψε με το Σλοβένο ομόλογό του, «τελείωσε η γραφειοκρατική διαδικασία» σχετικά με το South Stream. Μάλιστα, οι δύο Πρωθυπουργοί συνδύασαν τις τελετές της υπογραφής με την αγάπη τους για το ποδόσφαιρο, καθώς παρα- κολούθησαν τον αγώνα μπαράζ μεταξύ των εθνικών τους ομά- δων. Ο Σλοβένος Πρωθυπουργός μπορεί να χάρηκε, καθώς η ομάδα του θα πάει στη Νότιο Αφρική, αλλά ο Βλαντιμίρ Πούτιν ήταν εμφανώς πιο χαρούμενος, καθώς το ρωσικό αέριο βρίσκει διέξοδο προς την Ευρώπη, παρακάμπτοντας τους πρώην φίλους και νυν «προβληματικούς γείτονες» του Κιέβου... Οι διαφωνούντες... Ο αγωγός South Stream σχεδιάστηκε για να φτάσει έως τα παρά- λια της Βουλγαρίας, στον Εύξεινο Πόντο, με υποθαλάσσιο τμήμα. Στη συνέχεια, χωρίζεται σε δύο κλάδους, το βόρειο και το νότιο, με κατεύθυνση ο πρώτος προς την Κεντρική Ευρώπη κι ο δεύτε- ρος προς την Ιταλία. Η Σλοβενία ήταν η τελευταία χώρα που συνδέθηκε επισήμως με τον αγωγό, αλλά τα προβλήματα δεν έχουν σταματήσει με τους πρώτους επίσημους συνεργάτες της ρωσο-ιταλικής κοι- νοπραξίας. Έπειτα από την κυβερνητική αλλαγή, η Βουλγαρία διατύπωσε σειρά ενστάσεων για το σύνολο της ενεργειακής συνεργασίας της με τη Μόσχα, στην οποία περιλαμβάνονται επίσης ο πετρελαια- γωγός Μπουργκάς - Αλεξανδρούπολη και ο πυρηνικός σταθμός στο Μπέλενε... Σε μία κίνηση που θύμιζε το... σοβιετικό παρελθόν, ο Βλαντιμίρ Πούτιν σε ελάχιστο χρονικό διάστημα έβαλε στο «παιχνίδι» του South Stream και την Τουρκία, η οποία παραχώρησε τα χωρικά της ύδατα στον Εύξεινο Πόντο, για να κατασκευαστεί ο αγωγός. Βεβαίως, η Άγκυρα έλαβε ως αντάλλαγμα τη ρωσική συμμετο- χή στον υπό σχεδιασμό αγωγό μεταφοράς πετρελαίου Σαμψούντα - Τσεϊχάν, ένα έργο που μπορεί να οδηγήσει σε απαξίωση το βαλ- κανικό σχέδιο, εφόσον ο αγωγός που ενδιαφέρει τη χώρα μας δεν ολοκληρωθεί εγκαίρως και με χαμηλό κόστος... Ταυτοχρόνως, ο αγωγός που εμφανίζεται ως ανταγωνιστικός του ρωσικού, ο Nabucco, φαίνεται, από τη μία, να επιλύει προ- βλήματα και, από την άλλη, να αντιμετωπίζει μεγαλύτερα... Πρόκειται για τον αγωγό που υποστηρίζεται όσο κανείς άλλος από την Ευρωπαϊκή Ένωση και, κυρίως, από τους τεχνοκράτες των Βρυξελλών, οι οποίοι θεωρούν ότι με αυτόν τον τρόπο θα μειωθεί η εξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό καύσιμο... Βεβαίως, ακόμη και οι ίδιοι δεν μπορούν να επιλύσουν το γρί- φο των (προς το παρόν) ανύπαρκτων ποσοτήτων αερίου που θα μεταφέρονται μέσα από τις σχεδιαζόμενες υποδομές... Ωστόσο, ο Nabucco έχει την υποστήριξη και της Ουάσιγκτον, η οποία, στο όνομα της δημιουργίας συνθηκών ελεύθερης αγοράς, αντιτίθεται σε ό,τι έχει σχέση με τη Ρωσία και με τις υπό κρατικό έλεγχο εξαγωγές πρώτων υλών... Παρόλα αυτά, ούτε οι ΗΠΑ ούτε η Κομισιόν δεν μπορούν να επιβάλουν ή να εγγυηθούν ότι ο «προστατευόμενος αγωγός» θα αποκτήσει πρόσβαση στις απαραίτητες ποσότητες που θα τον κα- ταστήσουν οικονομικά αποδοτικό... «Στην ουσία, και οι δύο αγωγοί μπορούν να συνυπάρξουν, και κανείς δεν μπορεί να εμποδίσει ή να κλείσει τις στρόφιγγες στο Nabucco» ανέφερε σε ανάλυσή του ο επικεφαλής του Τμήματος Ανάλυσης του ρωσικού οίκου Gallion Capital, Αλεξάντρ Ραζου- βάεφ, θεωρώντας ότι οι αυξανόμενες ανάγκες της Δυτικής Ευρώ- πης σε αέριο, θα δώσουν τη δυνατότητα στους δύο αγωγούς να λειτουργήσουν, αλλά και στους καταναλωτές να επιλέξουν την πιο οικονομική προμήθειά τους... Σε κάθε περίπτωση, ο αγώνας δρόμου των συμφερόντων που προωθούν τους δύο διαφορετικούς αγωγούς έχει να κά- νει με το ποιος θα είναι έτοιμος νωρίτερα για να λειτουργήσει. Αυτό προς το παρόν... διότι στο εγγύς μέλλον θα δημιουργηθεί διαφορετικό ερώτημα: Ποιος ο λόγος να υπάρξουν δύο σχεδόν παράλληλες υποδομές, αφού θα μπορούσαν να έχουν κοινή πορεία σε αρκετά μεγάλο μέρος της διαδρομής (στο τουρκικό έδαφος) και να καταλήγουν σχεδόν στο ίδιο σημείο της Κεντρι- κής Ευρώπης; Ίσως, η συνένωση των δυνάμεων να εξασφάλιζε καλύτερη αποδοτικότητα, μεγαλύτερη ασφάλεια, αλλά και φθηνότερη τρο- φοδοσία των τελικών καταναλωτών... Η συζήτηση επί αυτού του σχεδίου δεν έχει ξεκινήσει ακόμη... Πολύ σύντομα, ωστόσο, αναμένονται σημαντικές και ενδιαφέ- ρουσες εξελίξεις...
SOUTH STREAM Σύμμαχος με γαλλική... φινέτσα
Η συμφωνία για τη συμμετοχή του γαλ- λικού ομίλου Electricité de France (EdF) στον αγωγό φυσικού αερίου South Stream είναι πλέον γεγονός. Η συζήτηση πολλών μηνών μετατράπηκε σε μνημόνιο αλληλοκατανόησης (MoU) το οποίο υπεγράφη στα τέλη Νοεμβρίου, στο Παρίσι, παρουσία των Πρωθυπουργών των δύο χωρών, Βλαντιμίρ Πούτιν και Φρανσουά Φιγιόν. Το μνημόνιο υπέγραψαν ο Πρόεδρος της Gazprom, Αλεξέι Μίλλερ, και ο Διευθύνων Σύμβουλος της EdF, Henri Proglio. Σύμφωνα με αναλυτές των διεθνών ενερ- γειακών εξελίξεων, η υπογραφή του μνημο- νίου αποτελεί μία ακόμη επιτυχία του Βλαντι- μίρ Πούτιν στην ενεργειακή διπλωματία την οποία ασκεί όλη την τρέχουσα δεκαετία, είτε ως Πρόεδρος είτε ως Πρωθυπουργός της χώρας του. Μπορεί το MoU να μην αποτελεί οριστική συμφωνία, αλλά και μόνο το γεγονός ότι ένας από τους μεγαλύτερους ενεργειακούς «παί- κτες» της Ευρώπης ενδιαφέρεται και συνδέ- εται με το έργο αυτό, υποδηλώνει ότι το ενδι- αφέρον για το South Stream ξεπερνά τα όρια των περιοχών απ’ όπου θα περάσει. Εξάλλου, η EdF ενδιαφέρεται να απο- κτήσει συμμετοχή και στην κατασκευή του υποθαλάσσιου τμήματος του συγκεκριμένου αγωγού, δηλαδή επιθυμεί να γίνει ο τρίτος συνέταιρος, μαζί με την Gazprom και με την ιταλική ENI. Σημειώνεται ότι ο γαλλικός όμιλος είχε επι- δείξει το ίδιο ενδιαφέρον και για το Nabucco, και μάλιστα είχε μακροχρόνιες συνομιλίες με όλους τους συνεταίρους του έργου, αλλά το αποτέλεσμα ήταν αρνητικό. Με βάση το ρωσο-γαλλικό μνημόνιο, οι λε- πτομέρειες της συμμετοχής της EdF στο South Stream θα γίνουν αντικείμενο επεξεργασίας από κοινού με την ENI, η οποία στην παρούσα φάση διατηρεί το 50% της ρωσο-ιταλικής κοι- νοπραξίας South Stream AG που αποτελεί το φορέα ο οποίος σχεδιάζει, θα κατασκευάσει και θα λειτουργήσει το υποθαλάσσιο τμήμα του αγωγού στον Εύξεινο Πόντο. Το MoU αναφέρει ότι η συμμετοχή του γαλλικού ομίλου στον αγωγό φυσικού αερί- ου προβλέπει τη σύναψη νέων μακροπρόθεσμων συμβάσεων για πωλήσεις καυσίμου. Παράλληλα, «θα εξασφαλίσει στο μάρκε- τινγκ της Gazprom τους πόρους, καθώς κι έναν αξιόπιστο ευρωπαϊκό πελάτη, ενώ θα επιτρέψει στην EdF(...) να εξασφαλίσει εγ- γυημένες ποσότητες προμήθειας υδρογοναν- θράκων από τη Ρωσία, σε μακροχρόνια βάση» αναφέρεται στην κοινή ανακοίνωση την οποία εξέδωσαν οι δύο όμιλοι. Υπενθυμίζεται ότι, το 2008, ο γαλλικός όμι- λος διακίνησε ποσότητες φυσικού αερίου που ξεπέρασαν τα 29 δισ. κυβικά μέτρα, δηλαδή επτά φορές περισσότερες από την ετήσια κα- τανάλωση της χώρας μας! Επίσης, οι δύο όμιλοι συμφώνησαν να επε- κτείνουν τη συνεργασία τους και στο χώρο της ηλεκτρικής ενέργειας, στη γαλλική αγο- ρά, αλλά και σε άλλες χώρες όπου διαθέτουν ανάλογες δραστηριότητες. «Κερδίζουμε έναν νέο αξιόπιστο και μακρο- χρόνιο εταίρο, σήμερα, στην EdF», δήλωσε ο Πρόεδρος της Gazprom, Αλεξέι Μίλλερ. «Η συμμετοχή μίας γαλλικής εταιρείας στο South Stream υποδεικνύει την πανευρω- παϊκή κλίμακα του αγωγού και αποτελεί μια πρόσθετη απόδειξη της τεράστιας σημασίας του για την εξασφάλιση σταθερών προμη- θειών ενέργειας στην ηπειρωτική Ευρώπη. Είμαστε σίγουροι ότι ο South Stream και ο Nord Stream, που αναγνωρίζονται ολοένα και περισσότερο από τις ευρωπαϊκές χώρες, θα διασφαλίσουν την ευημερία των πελατών της Gazprom στον κλάδο της ενέργειας» ανέ- φερε ο επικεφαλής του ρωσικού κολοσσού. «Η συμφωνία σηματοδοτεί την έναρξη μιας μακροπρόθεσμης συνεργασίας μεταξύ των δύο εταιρειών. Δίνει τη δυνατότητα στην EdF να προχωρήσει ένα ακόμη σημαντικό βήμα προς την ολοκλήρωση της στρατηγικής της που αφορά στη διασφάλιση των προμηθειών της σε φυσικό αέριο, τόσο για τον εφοδιασμό των δικών της εγκαταστάσεων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, όσο για την πώληση φυσικού αερίου προς τους πελάτες της» ση- μείωσε ο Διευθύνων Σύμβουλος του γαλλικού ομίλου. Τόνισε, επίσης, ότι η EdF ενισχύει την πα- ρουσία της μέσω της ενίσχυσης των αποθεμά- των φυσικού αερίου και των υποδομών. Ο όμιλος EdF θεωρείται μία από τις ηγέ- τιδες δυνάμεις στην ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά. Αποτελεί καθετοποιημένη εταιρεία ενέργειας, με δραστηριότητες σε όλους τους τομείς: παραγωγή, μεταφορά, διανομή, προ- μήθεια και εμπόριο ενέργειας. Ο όμιλος αποτελεί το μεγαλύτερο παρα- γωγό ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, καθώς στη Γαλλία διαθέτει κυρίως πυρηνι- κές και υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις, όπου το 95% της παραγωγής πραγματοποιείται με μηδενικές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO2). Οι θυγατρικές της εταιρείας στη Γαλλία, για τη μεταφορά και για τη διανομή διαθέτουν 1,274 εκατ. χιλιόμετρα γραμμών μέσης και χαμηλής τάσης και περίπου 100.000 χιλιό- μετρα υψηλής και πολύ υψηλής τάσης. Το δίκτυο εξυπηρετεί, με την παροχή ενέργειας και υπηρεσιών, περισσότερους από 38 εκατ. πελάτες σε όλο τον κόσμο, εκ των οποίων τα 28 εκατομμύρια στη γαλλική αγορά. Δηλαδή, το συνολικό της πελατολόγιο σε όλο τον κό- σμο είναι περίπου 5,5 φορές μεγαλύτερο από εκείνο της δικής μας ΔΕΗ!
NABUCCO Κι όμως, κινείται...Νέοι συσχετισμοί, νέες «φιλίες», νέες διαβεβαιώσειςΟι συνεργάτες για τη δημιουργία του Nabucco δεν μένουν με σταυρωμένα τα χέρια, παρά τις απαισιόδοξες προ- βλέψεις για το μέλλον του αγωγού φυσικού αερίου και, κυρίως, για την οικονομική απο- δοτικότητα που θα έχει... Στα μέσα Νοεμβρίου, ο Πρόεδρος του Αζερ- μπαϊτζάν, Ιλχάμ Αλίγεφ, πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στη Σόφια, όπου στις συ- νομιλίες με Βούλγαρους αξιωματούχους επα- ναβεβαίωσε την πρόθεση της χώρας του να τροφοδοτήσει τους αγωγούς που εμφανίζο- νται ως εναλλακτικοί της ρωσικής κυριαρχίας στην τροφοδοσία των ευρωπαϊκών αγορών. Στο μνημόνιο συνεργασίας των υπουργείων που είναι αρμόδια για την ενέργεια, αλλά και στο μνημόνιο αλληλοκατανόησης (MoU) των δύο κρατικών ενεργειακών εταιρειών, της Bulqartransqaz και της SOCAR, σημειώνεται η ετοιμότητα των δύο πλευρών να προχωρή- σουν τις διαδικασίες, μέρος των οποίων είναι ο Nabucco. Οι δύο εταιρείες θα δημιουργήσουν joint venture, μέσω του οποίου θα γίνουν οι τεχνι- κοοικονομικές μελέτες για την προμήθεια της βουλγαρικής αγοράς με φυσικό αέριο από τις αζερικές περιοχές της Κασπίας. Οι συγκεκριμένες ποσότητες θα φτάνουν στη βουλγαρική αγορά μέσω του σχεδιαζόμενου αγωγού, ενώ θα εξεταστεί και η περίπτωση μεταφοράς υγροποιημένου αερίου (LNG) με ειδικά πλοία, μέσω Εύξεινου Πόντου. «Διαθέτοντας αέριο στη Βουλγαρία, το Αζερ- μπαϊτζάν αυτομάτως γίνεται προμηθευτής της Ευρωπαϊκής Ένωσης» δήλωσε με νόημα ο Ιλχάμ Αλίγεφ, σε μία δήλωση που είναι αντί- στοιχη εκείνης που είχε κάνει πριν από έναν περίπου χρόνο, όταν επισκέφτηκε την Αθή- να. Ωστόσο, το εμπόδιο στην ελληνο-αζερική ενεργειακή συνεργασία ακούει στο όνομα «Τουρκία», καθώς οι ανατολικοί μας γείτονες δεν συναινούν στην transit μεταφορά καυσί- μου, αλλά επιδιώκουν να το αγοράζουν από το Μπακού και, στη συνέχεια, να μας το πωλούν ως δικό τους! Πάντως, το Αζερμπαϊτζάν συμφώνησε να πα- ρέχει ένα δισ. κυβικά μέτρα στη Βουλγαρία, αρχής γενομένης από την περίοδο 2011 - 12.
Για τις ποσότητες αυτές, μάλιστα, στο σχεδια- σμό εντάσσεται και ο υπό σχεδιασμό αγωγός IGB, που θα συνδέσει τη χώρα μας με τη Βουλγαρία και, στην ουσία, θα είναι κλάδος του ITGΙ (Τουρκία - Ελλάδα - Ιταλία). Οι υποδομές του Nabucco θα χρησιμοποιη- θούν αμέσως μετά την έναρξη λειτουργίας του συγκεκριμένου αγωγού, η οποία τοποθετείται στο δεύτερο μισό της επόμενης δεκαετίας. Σε κάθε περίπτωση, η συμφωνία Σόφιας - Μπακού δημιουργεί την πρώτη προϋπόθεση για την κατασκευή του αγωγού αυτού. Τουλά- χιστον, οι πρώτες ποσότητες μπορούν να συμ- βολαιοποιηθούν το επόμενο διάστημα. «Το Αζερμπαϊτζάν έχει τη δική του συμμετο- χή στην επίλυση των θεμάτων που αφορούν στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης» ανέφερε ο ηγέτης της χώρας, σημειώνοντας ότι η εδραίωση της ενεργειακής συνεργασίας με τη Βουλγαρία αποτελεί σημαντικό βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση... Παρά τις επίμονες ερωτήσεις που δέχθηκε, ο Ιλ. Αλίγεφ περιορίστηκε στο να δηλώσει ότι «πραγματικά, διαθέτουμε μεγάλες ποσότητες αποθεμάτων αερίου», χωρίς ωστόσο να ανα- φέρει συγκεκριμένα στοιχεία. Κι εκεί βρίσκεται όλο το «μυστικό», τόσο για το Nabucco, όσο και για τους άλλους αγω- γούς που ελπίζουν να «γεμίσουν» από πηγές εκτός ρωσικών συμφερόντων... Ωστόσο, ο πρόεδρος της Βουλγαρίας, Γκεόργκι Παρβάνοφ, ήταν σαφώς πιο εγκρατής στις δη- λώσεις του για το Nabucco. Σημείωσε ότι είναι δύσκολο να αναφέρει κάποιος συγκεκριμένο χρόνο έναρξης λειτουρ- γίας του, τονίζοντας ότι θα πρέπει να επιλυθούν μία σειρά από προβλήματα που αφορούν στο συγκε- κριμένο αγωγό. Προσδιορίζοντας τα προβλήματα αυτά, ανέ- φερε ως πρωταρχική την εξεύρεση προμηθευτών, αλλά και χρηματοδότη- σης, ενώ, ουσιαστικά, είναι και τα θέματα της transit μεταφοράς...
ΤΟΥΡΚΜΕΝΙΣΤΑΝ Ο πρόεδρος, οι υποσχέσεις και μία έκρηξη...Εάν δεν είχε τόσο πλούσιο υπέδαφος, όπου κρύβεται κυρίως φυσικό αέριο, το Τουρκμενιστάν δεν θα το θυμόταν κανένας... Η πρώην σοβιετική δημοκρατία συγκατα- λέγεται μεταξύ των πιο φτωχών στον κόσμο, ως προς το κατά κεφαλήν εισόδημα, αλλά τα έσοδα τα οποία έχει από την εξαγωγή πρώ- των υλών είναι αστρονομικά. Την ίδια στιγμή, όλοι οι εν δυνάμει πελάτες του τουρκμενικού αερίου εξακολουθούν να εκφράζουν -φανερά ή κρυφά- τις έντονες αμ- φιβολίες τους για την αξιοπιστία του συστήμα- τος μεταφοράς το οποίο διαθέτει η χώρα, αλλά και των όσων υπόσχονται οι αξιωματούχοι της για μελλοντικές προμήθειες. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο ρωσικός κολοσ- σός Gazprom ήταν ο καλύτερος πελάτης του τουρκμενικού αερίου. Μέχρι τον προηγούμε- νο Απρίλιο, το καύσιμο από την πρώην σοβι- ετική δημοκρατία αντιστοιχούσε στο 70% των εισαγωγών που έκανε η Gazprom. Οι άλλες τρεις γειτονικές δημοκρατίες, το Καζαχστάν, το Ουζμπεκιστάν και το Αζερμπαϊτζάν, συγκέ- ντρωναν μαζί μερίδιο της τάξεως του 20% των ρωσικών εισαγωγών... Με άλλα λόγια, θα περίμενε κανείς η κυβέρ- νηση του Τουρκμενιστάν να έδειχνε μεγαλύτε- ρο ενδιαφέρον για ενδυνάμωση των σχέσεων με τη Μόσχα. Αντιθέτως, τα πράγματα έχουν οδηγηθεί σε πλήρη διαφωνία, όπως αναφέρουν πληρο- φορίες των ρωσικών μέσων ενημέρωσης, αλλά και οι κατ’ ιδίαν συζητήσεις Ρώσων αξιωματούχων. Από την έκρηξη που σημειώθηκε τον περα- σμένο Απρίλιο στον αγωγό μεταξύ Ρωσίας και Τουρκμενιστάν, η ροή του αερίου δεν είχε αποκατασταθεί έως το τέλος Νοεμβρίου, αν και οι επισκευές στο κατεστραμμένο τμήμα είχαν ολοκληρωθεί μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Ο Πρόεδρος της χώρας, Γκουρμπανγουλί Μπερντιμουχαμέντοφ, ανέλαβε ο ίδιος τις δι- απραγματεύσεις με τη ρωσική πλευρά, αλλά οι απαιτήσεις του χαρακτηρίστηκαν από τους εκπροσώπους της Μόσχας ως απαράδεκτες, καθώς ζητούσε υπερδιπλασιασμό των τιμών διάθεσης του αερίου. Σύμφωνα με στελέχη της Gazprom, ωστόσο, ο μόνος χαμένος από αυτήν τη διαφωνία είναι η ίδια η κεντροασιατική χώρα, καθώς κάθε μήνα χάνει έσοδα που ανέρχονται σε περίπου ένα δισ. δολάρια! Ποσό τεράστιο για μία φτωχή χώρα... Την ίδια στιγμή, οι αρχές του Τουρκμενιστάν έχουν πυκνώσει τις επαφές τους με εν δυ- νάμει πελάτες είτε προς ανατολάς είτε προς δυσμάς... Στην Κίνα, υποσχέθηκαν ποσότητες που ξεπερνούν τα 40 δισ. κυβικά μέτρα. Λίγο μι- κρότερες ήταν οι ποσότητες που υποσχέθηκε ο Πρόεδρος κατά την επίσημη επίσκεψή του στις Βρυξέλλες και στις συναντήσεις του με αρμόδια για την ενέργεια στελέχη. Συμφωνί- ες για αρκετές δεκάδες δισ. κυβικά μέτρα επι- διώκει να κλείσει και με την Ινδία... Ωστόσο, «είναι πολλά τα κυβικά», και το σύ- νολο των υποσχέσεων οδηγεί στο συμπέρα- σμα πως η συγκεκριμένη χώρα δεν θα έχει τη δυνατότητα να εξυπηρετήσει όλους τους συνεργάτες της... Πάντως, μετά το αδιέξοδο που σημειώθηκε στις συνομιλίες, η Gazprom απείλησε ότι θα μειώσει στο ένα τέταρτο τις ποσότητες τις οποίες εισάγει από το Τουρκμενιστάν, με απο- τέλεσμα το Ασχαμπάντ να χάνει ένα σταθερό πελάτη, αλλά να έχει και επιπλέον ποσότητες προς διάθεση... Όπως γίνεται εμφανές, στόχος του Γκ. Μπερ- ντιμουχαμέντοφ είναι να επιτύχει όσο το δυ- νατόν καλύτερες τιμές από τους καταναλωτές στους οποίους θα διοχετεύει το καύσιμο. Ωστόσο, η τακτική την οποία ακολουθούν οι αρχές του Τουρκμενιστάν δημιουργεί καχυ- ποψία και μειώνει την αξιοπιστία της χώρας σχετικά με τις υποχρεώσεις τις οποίες θα αναλάβει ως προμηθευτής... Μάλιστα, πρώην συνεργάτες και στελέχη που είχαν επαφές με αρμόδιους στο Ασχαμπάντ, δεν διστάζουν να κάνουν λόγο για «μαυραγο- ρίτες του αερίου», αναφερόμενοι κυρίως στην επιδίωξη των συνομιλητών τους να επιτύ- χουν όσο το δυνατόν υψηλότερες τιμές, αδια- φορώντας για τις επιπτώσεις που θα έχει στις τελικές τιμές, άρα και στην κατανάλωση... «Οι αγορές αερίου από το Τουρκμενιστάν απλώς δεν είναι συμφέρουσες, λόγω των υπερβολικά υψηλών τιμών και των υψηλών φόρων» έλεγαν αξιωματούχοι της Gazprom, αλλά έπαιρναν έμμεση απάντηση από το Ασχαμπάντ ότι το αέριο που παράγεται στη χώρα, θα κατευθυνθεί προς τη Δυτική και Κεντρική Ευρώπη μέσω του Nabucco. Μάλιστα, τα τοπικά μέσα ενημέρωσης έδω- σαν μεγάλη δημοσιότητα στην εντολή του Προέδρου προς τις υπηρεσίες που ασχολού- νται με το φυσικό αέριο, να αυξήσουν την πα- ραγωγή στα 100 δισ. κυβικά μέτρα, από 75 δισ. κ.μ. που ήταν το 2008. Βεβαίως, η Μόσχα δεν επιθυμεί να βρεθεί ο βασικός προμηθευτής του Nabucco, αλλά δεν τη συμφέρει επίσης να πληρώνει με διεθνείς τιμές, για να αγοράζει τουρκμενικό αέριο το οποίο, στη συνέχεια, θα εξάγει σε άλλες χώ- ρες, πάλι με τις ίδιες υψηλές τιμές... Στο «παιχνίδι» μπήκε και η ιταλική ENI, πα- ραδοσιακός σύμμαχος της Gazprom, η οποία πρότεινε στο Ασχαμπάντ να κατασκευάσει αγωγό που θα συνδέσει τη χώρα με το Πα- κιστάν και με την Ινδία. Ωστόσο, οι Ιταλοί είναι οι βασικοί μέτοχοι στο South Stream, και θε- ωρείται βέβαιο ότι θα θελήσουν να περάσουν και τουρκμενικό αέριο από τα Βαλκάνια. Τον επόμενο χρόνο, πάντως, αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία ο αγωγός προς την Κίνα, με δυνατότητα μεταφοράς έως 40 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως... Προς το Ιράν εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει ο υπάρχων αγωγός, μεταφέρο- ντας περίπου 20 δισ. κ.μ. το χρόνο... Το ερώτημα είναι πού και με ποιες επεν- δύσεις θα βρεθούν οι επιπλέον ποσότητες... Απαντήσεις προσεχώς...
|
